Wędzisko spinningowe jest jednym z podstawowych elementów wyposażenia spinningisty. Dawniej, gdy technologia nie była na tyle rozwinięta, by zaoferować wędkarzowi odpowiedni sprzęt, posiadał on w swoim zestawie 2-3 uniwersalne kije, różniące się zazwyczaj tylko długością i masą rzutową. Były to zwykle ciężkie, pełne spinningi niemieckiej firmy Germina lub też import zza wschodniej granicy - wędziska typu "gniotsia nie łamiotsia". Obecnie posiadanie nawet kilkunastu kijów o różnych parametrach, produkowanych częśto na potrzeby połowu konkretnego gatunku ryb, nie wyczerpuje możliwości jakie oferuje nam rynek.
Wędzisko spinningowe spełnia nad wodą wiele funkcji, są to m.in.:
              - zarzucanie przynęty
              - kierowanie zarzuconą przynętą
              - przesyłanie do naszej ręki drgań informujących o braniu
              - pomaganie w zacięciu ryby
              - umożliwia hol zaciętej ryby i amortyzuje jej ruchy.
Na dzień dzisiejszy wędziska tonkinowe, aluminiowe, archaiczne leszczynowe i bambusowe, czy też nawet z włókna szklanego - odchodzą do lamusa. Na ich miejsce wprowadzony został grafit, tworzywo lekkie, trwałe i dające producentom i technologom nieograniczone pole do popisu. Blanki (nieuzbrojone wędzisko bez przelotek, bez korkowego dolnika i bez uchwytu na kołowrotek) są produkowane w niezliczonej liczbie modeli, wśród których nawet najbardziej wybredny spinningista znajdzie coś odpowiedniego i dostosowanego do indywidualnych zapotrzebowań. Często do blanków grafitowych dodawane jest włókno szklane, dzięki czemu zyskują one na wytrzymałości, stają się bardziej elastyczne i sprężyste. Główną jednak zaletą mieszania kompozytów jest zyskanie na trwałości, gdyż czysty grafit jest zupełnie nieodporny na tępe uderzenia. Jednym z popularniejszych materiałów konstrukcyjnych blanków spinningowych jest IMG. Pod tą nazwą kryje się moduł sprężystości grafitu - im jest on wyższy - tym niższa jest odporność wędziska na uderzenia. Znani producenci na rynku amerykańskim, a coraz częściej również na rynku europejskim, oferują sprzedaż samych blanków, które mogą być później uzbrojone wedle życzenia klienta. Jest to jednak procedura bardzo kosztowna, tak więc średnio zamożny spinningista musi zadowolić się gotowymi wyrobami, jaki znajdzie na sklepowych półkach lub w katalogach wysyłkowych.
Decydując się na zakup wędziska spinningowego powinno się zwracać uwagę na:

1. DŁUGOŚĆ
Amerykanie nie lubują się w wędkach długich, dlatego też półki ich sklepów uginają się od kijów w przedziale 1,20 - 2,10 m. W Polsce niektóre modele mogłyby zostać uznane za większą podlodówkę. Bynajmniej nie jest to styl godny naśladowania. Europejska szkoła spinningu uznaje wędziska o długości 2.40 - 3.60 m. Ich wybór zależy w głównej mierze od następujących czynników:
- wzrost wędkarza
Trudno sobie wyobrazić by ktoś kto ma metr pięćdziesiąt wzrostu, machał sprawnie przez cały dzień wędką o długości ponad 3m. Jest to jednak kwestia jak najbardziej umowna i nie ma tu żadnych określonych zaleceń.
- warunki panujące na łowisku
Jeśli łowimy pstrągi w niewielkiej rzeczce i musimy się przedzierać przez krzaki, wtedy krótki spinning w granicach 2.10 - 2.40m jest jak najbardziej wskazany. Gdy jednak łowimy w szerszej rzece i latem brzeg, od otwartej wody oddziela pas grążeli, to żeby móc swobodnie poprowadzić przynętę, można użyć kija o długości nawet do 4.2m. Podobnie jest, gdy jest niski stan wody, utworzyły się wysokie burty i aby móc bez schylania się, czy wręcz klękania przeprowadzić przynętę w odpowiednich warstwach wody - użyjemy dłuższej wędki.
- łowimy z łodzi czy z brzegu
Generalnie łowienie z łodzi wymaga krótszych wędzisk, ze względu na to, iż nie musimy wykonywać bardzo długich rzutów, gdyż możemy wpłynąć rybie dosłownie na głowę. Chodzi też o komfort, a właściwie to o jego brak, gdyż często w łodzi łowimy we dwóch. Dłuższe wędziska by tylko przeszkadzały. Poza tym hol i moment podebrania ryby, przy użyciu długiej wędki z łodzi, jest bardzo kłopotliwy. Pomiędzy wędką, a żyłką tworzy się bowiem zbyt mały kąt, co powoduje nienaturalne naprężenia blanku, co może być przyczyną jego pęknięcia.
- gatunek łowionych ryb
Wędek długich (3,05 - 3,60m) dwuręcznych, używa się często do połowu troci, łososi. Do połowu boleni, gdzie zarzucanie przynęty na bardzo dużą odległość jest priorytetowe można użyć wędki w granicach 2,70m, gdyż dłuższą wędką wcale nie będziemy zarzucać dalej. Do połowu jazi czy kleni na przelewach i w czasie brodzenia rzeką, użyjemy wędki o długości 2,10 - 2,40m.

Podsumowując - dobór długości wędziska zależy tylko i wyłącznie od wędkarza. Kij krótki wymaga większej dynamiki i siły rzutu, co dłuższym używaniu może męczyć nadgarstek i przedramię. Wędziskiem długim łatwiej jest nadać przynęcie wymyślną akcję, większa jest też łatwość i precyzja zarzucania przynęty. Tak jak to jednak ze wszystkim bywa, najbardziej wszechstronne i popularne są wędziska średniej długości w granicach 2,70m. Tę właśnie długość mogę polecić wszystkim adeptom spinningu, zaznaczając jednocześnie że dla doświadczonego spinningisty nie istnieje wędzisko uniwersalne.

2. AKCJA
              Jest to mówiąc pokrótce - krzywa ugięcia wędziska poddanego określonemu obciążeniu. Są dwa style oznaczania akcji wędzisk. Przedstawia je poniższe zestawienie.



Wybór blanku i jego akcji będzie zależał głównie od tego jakimi przynętami chcemy się posługiwać i jakie ryby przy ich użyciu łowić.
Do połowów sumów i głowacic zalecane są wędki bardzo sztywne, zwane czasem "kijami od mioteł". W terminologii wędkarskiej utarło się też określanie wędzisk jako - szybkich lub wolnych. Wędki szybkie to te o akcji XF i F, zaś wolne mają akcję M i S. wędek wolnych dobrze jest używać podczas nocnych połowów jazi, po braniu wystarczy uniesienie kija w górę, a ryba zacina się praktycznie sama. Kleń i sandacz wymagają wędzisk szybkich. Kleń atakuje agresywnie, podobnie jak boleń, odpowiednia akcja to MF lub F. wędki takie dobrze pokazują, poprzez drgania, nawet najdelikatniejsze uderzenia w przynęty, nawet w opadzie (branie sandacza). Łowiąc okonki na paproszki lub na małe obrotówki wybierzemy wędkę o akcji M. ich delikatność będzie doskonale amortyzowała szamotanie się ryb i nie pozwoli na rozerwanie ich kruchych pysków.
Na szczupaka - akcja F, MF; na brzanę F; na pstrąga MF.
Kluski są raczej mało przydatne, ale wszystko jest dla ludzi. Te wędziska są szczególnie przydatne ludziom nerwowym, którym hole sprawiają dużo kłopotu. Po prostu ich giętkość uniemożliwia rybie wyhaczenie się. Technika rzucania takim bacikiem jest jednak zgoła inna niż w przypadku wędzisk szybkich. Wymach nie może być pod żadnym pozorem gwałtowny, szarpany. Zarzucanie powinno być płynne, bez gwałtownych przyspieszeń, w przeciwnym wypadku wędzisko będzie wpadać w niekontrolowane wibracje, co prowadzić może do rozwarstwienia się struktury blanku, a w rezultacie do jego uszkodzenia i pęknięcia.
Wędziska szybkie o akcji F, zapewniają nam dynamikę rzutu i umożliwiają posłanie przynęty na duże odległości. Warto wspomnieć też o szczytówce wędziska, która im jest delikatniejsza, tym lepiej przekazuje informacje o braniu. Jest to szczególnie ważne w okresach słabego żerowania ryb.

3. MASA RZUTOWA
              Masa rzutowa wędziska, to podana w gramach lub uncjach (1oz=28g) waga przynęty, przy użyciu której wykorzystamy pełni zalety i walory wędki. Wartości te podane są zazwyczaj w przedziałach od-do (np. 2-7; 5-10; 5-15; 10-20; 20-40itp.). górna granica określa maksymalną wagę przynęty, jaką można użyć do połowu. Chodzi tu głównie o sam moment zarzucania, podczas którego powstają na blanku bardzo duże naprężenia. Przekroczenie pewnej granicy może doprowadzić do pęknięcia wędziska. Dolna wartość sugeruje minimalną wagę przynęty, przy użyciu której wędzisko będzie w ogóle pracować i wspomagać zarzucanie przynęty, jak i późniejszy proces jej prowadzenia. Jest to jednak wartość o wiele bardziej umowna, niż górna granica.
Rzetelni producenci starają się podawać masę rzutową wędziska bardzo dokładnie, w przybliżeniu do kilku gram. Nie warto więc zwracać uwagi na wędki, których producent w ogóle nie podał tej wartości, bądź gdy podane wartości mają zbyt dużą rozpiętość np 10-50g.
Ogólnie panuje zasada mówiąca iż im wędzisko jest sztywniejsze, tym masa rzutowa wzrasta. Obecny rozwój technologii produkcji blanków pozwala jednak na duże odstępstwa od tej reguły. Pamiętać jednak należy o tym, że wędki "wolne" nie będą wspomagały w stopniu wystarczającym zarzucania przynęt ciężkich. Podczas zakupu wędki, należy więc brać pod uwagę w takim samym stopniu masę rzutową jak i akcję wędziska.

3. MOC BLANKU
              Producent podaje ją jako zalecaną wytrzymałość linki w funtach (1lbs = 0,454 kg). Wartości podane są w postaci przedziału od - do, przy czym na prawdę ważna jest tu górna granica. Mówi ona o tym, że blank nie powinien być poddawany większemu od podanego obciążeniu. Oczywiście możliwe jest stosowanie żyłek lub plecionek wytrzymalszych od podanych, ale by nie narażać niepotrzebnie wędki należy odpowiednio wyregulować hamulec kołowrotka. Przy zakupie zawsze należy patrzeć na ciężar rzutowy w połączeniu z mocą. Szczególnie wśród długich blanków zdarzają się konstrukcje o dużej mocy, przystosowane do lekkich przynęt. Niestety często moc blanku jest pomijana i nie podawana przez producentów.

4. PRZELOTKI
              Podstawową ich funkcją jest prowadzenie żyłki. Produkowane są w wielu odmianach i rodzajach, z których każdy przystosowany jest do innego rodzaju wędzisk. Odpowiedni ich dobór gwarantuje niezawodność całego zestawu.
Do produkcji pierścienia, czyli wewnętrznej części przelotki - używane są m.in. Ceramic, Hardloy, Dyfano, SIC, Goldcerment. Najbardziej popularne i najczęściej wykorzystywane do seryjnej produkcji wędzisk są przelotki typu SIC. Charakteryzują się wystarczającym stopniem trwałości (odporności na ścieranie), jak i przystępną ceną. Najlepsze są przelotki typu Goldcerment, jednak ich cena często przewyższa wartość średniej klasy wędziska spinningowego. Przeznaczone są głównie do uzbrajania blanków na specjalne zamówienie. Ramki przelotek wytwarzane są najczęściej z cienkiej stali, bowiem cena tytanu (lekki i wytrzymały) eliminuje go z masowej produkcji.
Warto też wspomnieć, iż do wędzisk castingowych (stosuje się do nich multiplikatory) produkowane są przelotki o specjalnej konstrukcji. Posiadają one małą średnicę, umieszczone są na wysokiej stopce i rozmieszczone gęściej niż w tradycyjnych spinningach. Rozmieszczenie to podyktowane jest tym, że wędzisko trzyma się przelotkami do góry i niedopuszczalne jest by żyłka ocierała się o blank.
              Współczesne wędzisko spinningowe o długości 270cm wyposażone jest w około 6-7 przelotek. Im blank jest mocniejszy, tym przelotek może być mniej i odwrotnie. Ich dobór jest zależny od akcji, sztywności wędki czy też wagi przynęty. Rozmieszczenie przelotek na blanku am ogromne znaczenie dla jego ostatecznej akcji. Przelotki mocowane są za pomocą specjalnych nici tworzących omotkę. Poszczególne zwoje nie powinny tworzyć między sobą przestrzeni. Jest to ważne przy późniejszym nakładaniu lakieru. Najczęściej uszkodzeniu (zarysowaniu) ulega pierwsza (najmniejsza) przelotka, może się też zdarzyć, że wypadnie z niej pierścień. Nie należy tego bagatelizować, tylko jak najszybciej wymienić ją na nową. Każda bowiem rysa na pierścieniu będzie powodowała szybsze zużywanie się i osłabianie żyłki, a na pewno nikt nie chciałby stracić przez to ryby.

5. WYKOŃCZENIE
              Wybierając wędzisko należy zwrócić uwagę na najdrobniejsze detale, które zadecydować mogą o przydatności wędziska lub o naszym komforcie łowienia.
Współczesne wędziska spinngowe posiadają rękojeść wykonaną z korka. Jedynie do wykończenia tanich wędzisk z włókna szklanego, stosuje się pianki neopranowe. Korek ma to do siebie, że ciemnieje wraz z używaniem i w zasadzie nic nie można na to poradzić. Można jedynie od czasu do czasu spróbować umyć go przy użyciu gąbki i delikatnego płynu do mycia naczyń.
Dolnik powinien być zaopatrzony w ozdobną zatyczkę, która często spełnia rolę przeciwwagi, odpowiedniego balansu i wyważenia wędziska. Wędzisko dobrze wyważone nie męczy przedramienia i nadgarstka, nawet podczas całodziennego spinningowania.
Uchwyt kołowrotka powinien być wykonany z lekkiego materiału, którym pod żadnym pozorem nie powinien być metal. Uchwyt powinien pewnie trzymać kołowrotek i nie luzować się podczas łowienia. Zaciski uchwytu powinny być gwintowane, zdecydowanie nie polecam zacisków klamrowych.
Innym elementem, na który warto zwrócić uwagę jest miejsce łączenia poszczególnych (zazwyczaj dwóch) segmentów wędziska. Teoretycznie wędzisko jednoczęściowe zapewniłoby nam najlepszą akcję, lecz nie nadawałoby się zupełnie do transportu. Poza tym współczesne wędziska spinningowe, nawet jeśli składają się z więcej niż dwóch elementów, potrafią zachować odpowiednie walory użytkowe. Należy zwrócić uwagę, czy poszczególne segmenty pasują do siebie, czy nie są wyczuwalne luzy i czy dają się bez problemy rozłączać.
Ważne jest też to, czy przelotki ustawione są w jednej, prostek linii, czy ich omotki wykonane są starannie, czy nie ma na nich nacieków z lakieru. W przypadku wędzisk grafitowych, należy zwrócić uwagę, czy nie ma na nich zadrapań lub innych zauważalnych uszkodzeń. Wszelkie rysy eliminują wędzisko z użycia, gdyż jest wielce prawdopodobne, że w tym miejscu nastąpi złamanie. Przy zakupie warto jest też wybierać sprzedawców, dealerów którzy dają gwarancję na sprzedawane wyroby, świadczą serwis pozakupowy i oferują części zastępcze. Wędziska spinningowe ulegają bowiem uszkodzeniom częściej, niż to sobie można wyobrazić.

6. USZKODZENIA
              Nie ma co się oszukiwać, ale należy powiedzieć wprost, że większość uszkodzeń sprzętu wędkarskiego, a w szczególności wędzisk, powstaje z winy użytkowników tj. wędkarzy. Dzieje się tak ze względu na duży stopień niewiedzy i mylną ufność w siłę i niezniszczalność wędzisk węglowych.
Niewłaściwy transport może stać się przyczyną uszkodzenia, nawet niewidocznego na pierwszy rzut oka. Wędziska węglowe o wysokim współczynniku modułowości grafitu są bardzo kruche i zupełnie nie odporne na tępe uderzenia lub też na drgania, które powstają np. podczas jazdy samochodem. Struktura grafitu ulega rozwarstwieniu, przez co staje się coraz słabsza, co w rezultacie prowadzi do złamania. Ważne jest więc zabezpieczenie wędziska. Firmowe pokrowce nie nadają się praktycznie do niczego. Wykonane są z cienkiego materiału, który nie izoluje poszczególnych segmentów. Dobry pokrowiec powinien być wyścielony warstwą gąbki i umożliwić oddzielny transport poszczególnych części wędki. Powinien też być usztywniony. Te zalety posiadają specjalne tuby służące do transportu wędzisk. Wędziska do pokrowca powinny być wkładane w stanie suchym, gdyż wilgoć może również wpłynąć na ich żywotność.
Montaż wędzisk jest kolejną przyczyną uszkodzeń.. należy uważać, w przypadku wędzisk łączonych nasadowo, by na złączach nie było ziarenek piasku. Ich kryształki rysują powierzchnię wędziska bardzo ją osłabiając. Przed łączeniem warto jest więc przetrzeć szmatką poszczególne elementy.
Uszkodzenia mogą powstać również w czasie procesu odwrotnego tj. demontażu. Zdarza się, że części wędziska "zapiekły się" i nie udaje się nam ich rozłączyć. Nie należy wtedy łapać za przelotki w celu uzyskania lepszej dźwigni. Zbyt mocne ściśnięcie blanku i jednoczesne skręcanie wyciąganego elementu z pewnością doprowadzi do pęknięcia. Aby uniknąć takiej sytuacji należy łączone części delikatnie nawoskować, a procesu łączenia nie wykonywać na siłę.
Niewłaściwe użytkowanie tj. stosowanie zbyt ciężkich przynęt, mocowanie się z zaczepem przy użyciu wędki, to tylko niektóre przyczyny powstania uszkodzeń. Należy więc unikać siłowego holu dużych ryb przy zbyt mocno dokręconym hamulcu. Nie należy również walczyć z zaczepem używając wędziska, starajmy się raczej ciągnąć bezpośrednio za żyłkę, narazimy się wtedy co najwyżej na stratę przynęty, a nie na złamanie o wiele droższego od niej wędziska. Lądowanie ryby również nie powinno odbywać się poprzez unoszenie jej na wędce. Zdobycz lądujemy do ręki, do podbieraka lub wyślizgiem na brzeg.
Inne dość prozaiczne przyczyny uszkodzeń wędek to:
              - przytrzaśnięcie drzwiami samochodu
              - nastąpienie
              - nie zwracanie uwagi na to co jest ca plecami (energiczny wymach do przodu, podczas gdy przynęta                 zaplątała się w krzakach za nami)
              - podczas marszu opuszczenie szczytówki zbyt nisko i uderzenie nią w ziemię
              - pogryzienie wędki przez psa

Błędy materiałowe i konstrukcyjne są oddzielną kategorią przyczyn powodujących nieprzydatność wędzisk do połowu. Niestety są one zazwyczaj niewidoczne i trudne do udowodnienia w przypadku roszczeń reklamacyjnych. Błędy te mogą obejmować:
              - złe sklejenie poszczególnych warstw grafitu, powodujące w rezultacie rozwarstwienie
              - nierównomierne nasycenie blanku żywicą
              - powstanie wewnątrz blanku pęcherzyków powietrza
              - wady materiałowe (niejednolita struktura, pęknięcia w poszczególnych włóknach)
              - ubytki, odpryski lub nacieki lakieru
              - wyczuwalne pod palcami zgrubienia, grudki itp.
Wędziska często pokrywane są warstwą farby, która skutecznie tuszuje wszelkie drobne wady fabryczne. Niestety, reklamacji mogą podlegać jedynie wędziska, w przypadku których uda się udowodnić winę producenta, a nie jeśli zostały one zniszczone z winy użytkownika.

7. ALTERNATYWY
              Mowa o wędziskach przeznaczonych, z założenia, do innej niż spinning metody połowu, a ze względu na swe specyficzne walory użytkowe, dających się do spinningu zastosować.
              - pickery - tj. popularna drgająca szczytówka - wędki te nadają się znakomicie do połowu na miniaturowe przynęty (woblerki, twisterki, obrotówki). Stosujemy do nich cienkie żyłki, a brania objawiają się przygięciem szczytówki wędziska.
              - wklejanki - dość specyficzne spinningi z cienką częścią szczytową z pełnego włókna szklanego lub grafitu, ze względu na unikalne walory użytkowe - wymagające oddzielnego potraktowania. Wędziska te są znacznie bardziej dynamiczne od typowych feederów, bardziej "cięte". Ich część szczytowa o wiele lepiej współgra z pozostałą częścią wędziska, doskonale przekazując informacje o braniach, czy też wspomagając zarzucanie przynęt. Niektórzy nie zamieniliby wklejanki na żaden inny spinning. Są to wędziska na prawdę godne polecenia.
              - odległościówki (matchówki) - czyli wędziska o długości od 3,50 do 4,50m. użycie ich jest uzasadnione w rzekach, w których od otwartej wody oddziela nas pas roślin. Długa wędka ułatwia wtedy poprowadzenie przynęty jego skrajem. Jednak do całodziennego spinningowania wędziska te niezupełnie się przydają.

PODSUMOWANIE
              Dziś można wybierać spośród setek różnych wędzisk spinningowych znanych producentów. Zachęca to do eksperymentów i poszukiwań. Instynktownie dobiera się grubość żyłki do przynęt których używamy.
Zachowanie właściwych proporcji w doborze sprzętu jest kluczem do sukcesu. Zapewni nam to komfort łowienia i pełną satysfakcję. Odpowiedni dobór wędki jest niezmiernie ważny, gdyż to właśnie wędzisko jest najważniejszym elementem zestawu spinningowego, który w połączeniu z kołowrotkiem tworzy harmonijną całość umożliwiającą łowienie.

Artfish            

 

WSTECZ - do PODSTAWY

 

® Prawa autorskie zastrzeżone. Publikowanie i rozpowszechnianie zamieszczonych w tym serwisie zdjęć, grafik i opisów, bez wiedzy i zgody autora - wzbronione.
Copyright by Artfish